Wat is aarding en hoe beschermt het je?

wat is aarding

Wat is aarding? Aarding is een veiligheidsvoorziening die metalen delen van een elektrische installatie en bepaalde apparaten verbindt met een aardingssysteem. Bij een defect helpt die verbinding om gevaarlijke spanning te beperken en de stroom snel uit te schakelen.

Je merkt normaal niets van aarding. Ze wordt pas van belang als er iets misgaat, bijvoorbeeld wanneer een beschadigde draad de metalen behuizing van een apparaat raakt.

Wat is aarding in huis?

De aarding in huis bestaat uit beschermende verbindingen tussen onderdelen van de elektrische installatie. Denk aan de aardcontacten van stopcontacten en de metalen behuizing van apparaten die een aardverbinding nodig hebben. Die verbindingen komen samen bij de hoofdaarding van de woning.

De hoofdaarding is verbonden met de aarde, bijvoorbeeld via een aardpen in de grond. Soms wordt een aardverbinding via het elektriciteitsnet geleverd. Welke oplossing je woning heeft, hangt af van de aansluiting en de plaatselijke situatie.

Een aardpen is dus één mogelijke manier om een verbinding met de aarde te maken. Aarding is breder: ook de beschermingsdraden en de verbindingen naar apparaten horen bij het systeem.

Hoe werkt aarding bij een defect?

Stel dat een draad in een wasmachine beschadigd raakt en de metalen buitenkant raakt. Zonder goede bescherming kan die buitenkant onder spanning komen te staan. Als je de machine aanraakt, kun je dan een elektrische schok krijgen.

Bij een goed aangesloten apparaat loopt er een beschermingsdraad tussen de metalen behuizing en de installatie. Ontstaat er een fout, dan biedt die draad een weg voor de foutstroom. Daardoor kan een beveiliging de stroom uitschakelen. Dat verkleint het risico op een schok.

De foutstroom loopt niet altijd simpelweg via de grond weg. De stroom zoekt een weg terug naar de bron. Afhankelijk van het aardingssysteem loopt die route via de grond, via een beschermingsgeleider van het elektriciteitsnet of via een combinatie daarvan.

Aarding voorkomt niet dat een behuizing bij een defect heel even onder spanning kan komen te staan. Daarom moeten de aardverbinding en de beveiliging goed op elkaar zijn afgestemd.

De onderdelen van een aardingssysteem

Een aardingssysteem bestaat uit verschillende onderdelen die samen bescherming bieden:

  • Aardpen of andere aardelektrode: maakt, als die aanwezig is, contact met de grond.
  • Hoofdaarding: het punt waar de aardverbindingen van de installatie samenkomen.
  • Beschermingsdraad: verbindt bijvoorbeeld een aardcontact of metalen behuizing met de hoofdaarding. Deze draad is meestal geelgroen.
  • Verbinding tussen metalen delen: helpt grote spanningsverschillen tussen bijvoorbeeld metalen leidingen en andere aanraakbare delen te beperken.

Die laatste verbinding heet vereffening. Ze is vooral van belang op plekken waar je tegelijk verschillende metalen delen kunt aanraken, zoals in een badkamer.

Aarding herkennen bij stopcontacten en apparaten

Een geaard stopcontact heeft in Nederland meestal metalen aardcontacten aan de boven- en onderkant van de opening. Een bijpassende geaarde stekker maakt contact met die metalen delen. Zo kan de beschermingsdraad van een apparaat worden verbonden met de aarding van de woning.

Niet ieder apparaat heeft een aardverbinding nodig. Sommige apparaten zijn dubbel geïsoleerd: ze hebben extra isolatie als bescherming tegen een elektrische schok. Je herkent ze aan een symbool met een vierkant binnen een vierkant.

Een zichtbaar aardcontact betekent niet automatisch dat de aarding ook goed werkt. De draad kan ontbreken, loszitten of ergens anders onderbroken zijn. Een apparaat kan dan nog gewoon functioneren, terwijl de bescherming bij een defect tekortschiet.

Wat merk je van ontbrekende of slechte aarding?

Vaak merk je er niets van tijdens normaal gebruik. Een koelkast blijft bijvoorbeeld koelen als de aarddraad niet goed is aangesloten. Het risico wordt pas duidelijk wanneer er een defect ontstaat.

Een tinteling of schok bij het aanraken van een apparaat is een waarschuwingssignaal. Raak het apparaat niet opnieuw aan en laat de situatie door een elektricien controleren. Gebruik het apparaat niet totdat de oorzaak is gevonden en verholpen.

Ook na een verbouwing of bij een oudere installatie kan het verstandig zijn de aardverbinding te laten controleren. Een elektricien kan met metingen nagaan of de verbinding en de beveiliging geschikt zijn. Aan de buitenkant van een stopcontact of groepenkast is dat niet betrouwbaar vast te stellen.

Veelgestelde vragen over aarding

Heb je altijd een aarddraad nodig?
Dat hangt af van het apparaat en de installatie. Een apparaat dat voor zijn veiligheid een aardverbinding nodig heeft, moet die verbinding ook krijgen. Een dubbel geïsoleerd apparaat gebruikt daarvoor extra isolatie en heeft meestal geen aarddraad.

Is één aardpen genoeg?
Dat verschilt per woning. De soort grond en de kwaliteit van de verbinding spelen mee. Een elektricien bepaalt met een meting of de aardverbinding voldoet en of een extra voorziening nodig is.

Hoe diep moet een aardpen in de grond?
Daar is geen vaste diepte voor die bij iedere woning past. De benodigde diepte hangt onder meer af van de grond en het resultaat van de meting.

Wat is een TN-C-stelsel?
Dat is een type elektriciteitsnet waarbij de functies van de nul en de beschermingsgeleider in één geleider zijn gecombineerd. Hoe de bescherming verder is ingericht, hangt af van de aansluiting. Laat werkzaamheden hieraan over aan een vakman.

Kun je een waterleiding als aarding gebruiken?
Gebruik een waterleiding niet zelf als vervanging voor een aardverbinding. Leidingdelen kunnen bijvoorbeeld van kunststof zijn of later worden vervangen, waardoor de verbinding wordt onderbroken. Metalen leidingen kunnen wel onderdeel zijn van de vereffening.

Goed werkende aarding zie je niet altijd aan de buitenkant. Laat bij een schok, tinteling of twijfel over een bestaande verbinding een elektricien meten of de aarding haar werk kan doen.

Scroll naar boven