Hotelschakeling schema met 3 schakelaars: zo lopen de draden

hotelschakeling schema 3 schakelaars

Een hotelschakeling met 3 schakelaars bestaat uit twee wisselschakelaars met daartussen één kruisschakelaar. De eerste wisselschakelaar krijgt de fase, de tweede gaat naar de lamp. Tussen de schakelaars lopen telkens twee schakeldraden. Zo kun je dezelfde lamp vanaf drie plaatsen aan- en uitzetten.

Deze opstelling heet ook een kruisschakeling. De kruisschakelaar zit elektrisch tussen de twee wisselschakelaars, maar hoeft niet op de middelste plek in de ruimte te zitten.

Hotelschakeling schema 3 schakelaars

Onderstaand schema laat zien welke verbindingen je nodig hebt. S1 en S3 zijn de wisselschakelaars, S2 is de kruisschakelaar.

Verbinding Van Naar
Fase Voeding Gemeenschappelijke klem van S1
Twee schakeldraden De twee wisselcontacten van S1 Eerste paar klemmen van S2
Twee schakeldraden Tweede paar klemmen van S2 De twee wisselcontacten van S3
Schakeldraad naar lamp Gemeenschappelijke klem van S3 Faseaansluiting van de lamp
Nuldraad Voeding Nulaansluiting van de lamp

De gemeenschappelijke klem van een wisselschakelaar is vaak aangeduid met L of P. De kruisschakelaar heeft twee paren klemmen. Op het aansluitschema van de schakelaar staat welke klemmen samen een paar vormen. Dat is niet bij elk merk op dezelfde manier aangegeven.

Welke draden zitten op welke plek?

Bij een moderne Nederlandse installatie is de fasedraad meestal bruin, de nuldraad blauw en zijn schakeldraden meestal zwart. De draad van S3 naar de lamp is ook een schakeldraad. De nuldraad loopt niet via de drie schakelaars, maar rechtstreeks naar de lamp. Een eventuele geel-groene aarddraad loopt naar het armatuur als dat een aardklem heeft.

Op de eerste wisselschakelaar zitten in dit schema één fasedraad en twee schakeldraden. Op de kruisschakelaar komen vier schakeldraden uit: twee van de eerste wisselschakelaar en twee naar de laatste. Op de laatste wisselschakelaar zitten twee schakeldraden van de kruisschakelaar en één schakeldraad naar de lamp.

Bij een bestaande installatie herken je draden niet altijd aan hun kleur. Kleuren kunnen afwijken, bijvoorbeeld bij oudere bedrading. Ook kan de voeding of de verbinding met de lamp anders zijn aangelegd dan in dit schema.

Veilig aansluiten en controleren

Schakel de juiste groep uit en voorkom dat iemand die tijdens het werk weer inschakelt. Controleer met een geschikte tweepolige spanningstester of de draden waaraan je werkt spanningsloos zijn. Test de spanningstester voor en na de meting op een bekende spanningsbron. Kun je de draden niet zeker herkennen of spanning niet veilig vaststellen? Laat de installatie dan door een elektricien aansluiten.

Sluit de twee draadparen aan op de juiste klemmen van de kruisschakelaar, de fase op het gemeenschappelijke contact van S1 en de schakeldraad naar de lamp op dat van S3. Monteer alles veilig voordat je de groep weer inschakelt.

Schakel de lamp vervolgens met elk van de drie schakelaars vanuit verschillende standen aan en uit. Bij elke druk moet de lamp van toestand veranderen: van aan naar uit of van uit naar aan. Werkt dat op één plek niet, schakel de groep dan weer uit en laat een elektricien het probleem oplossen.

Scroll naar boven