Een led lamp die flikkert op een dimmer heeft bijna altijd één oorzaak: de dimmer is niet geschikt voor led verlichting. Veel dimmers zijn oorspronkelijk ontworpen voor gloeilampen, die veel meer stroom verbruiken. Led lampen werken op een fundamenteel andere manier, en dat leidt tot conflicten met zulke dimmers, zichtbaar als flikker of knippergedrag.
Gelukkig is het probleem meestal goed op te lossen, zonder dat je een elektricien nodig hebt. Hieronder lees je precies waardoor het flikkeren ontstaat en wat je stap voor stap kunt doen.
Waarom een led lamp flikkert met een dimmer
Een klassieke dimmer regelt het vermogen door de stroom heel snel in en uit te schakelen, tientallen tot honderden keren per seconde. Een gloeilamp reageert daar niet op omdat het gloeidraad traag afkoelt. Een led lamp reageert wél op die schommelingen, omdat de elektronica erin veel sneller werkt. Het gevolg is zichtbaar flikker of een trillend lichtpunt, soms ook een zoemend geluid.
Er zijn drie veelvoorkomende situaties die het flikkeren veroorzaken:
- Incompatibele dimmer: de dimmer is gebouwd voor gloeilampen (minimaal vermogen van 40 tot 60 watt) en kan niet omgaan met de lage wattages van led (vaak 4 tot 10 watt per lamp).
- Te laag totaalvermogen op de dimmer: als je één of twee energiezuinige led lampen op een dimmer aansluit die een minimum van 40 watt verwacht, werkt de dimmer niet stabiel.
- Niet-dimbare led lamp: niet elke led lamp is geschikt om te dimmen. Gebruik je een gewone (niet-dimbare) led lamp op een dimmer, dan flikkert die bijna altijd.
Controleer dit eerst voordat je iets vervangt
Kijk op de verpakking of op de lamp zelf of er “dimbaar” staat. Staat dit er niet op, dan is de lamp waarschijnlijk niet geschikt voor gebruik met een dimmer. Dit is de snelste check en bespaart je onnodige kosten.
Kijk daarna naar de dimmer. Op de dimmer zelf (of in de documentatie) staat een minimale en maximale belasting in watt, soms ook het type lamp waarvoor hij geschikt is. Staat er “voor gloeilampen” of alleen een hoog minimum wattage, dan heb je een verouderd model dat niet werkt met moderne led verlichting.
Oplossingen voor een led lamp die flikkert met dimmer
De meest effectieve oplossing is het vervangen van de dimmer door een led-dimmer. Dit is een dimmer die speciaal is ontworpen voor de lage wattages en de elektronica van led lampen. Een led-dimmer heeft doorgaans een minimum belasting van 0 tot 10 watt en een maximum van 200 tot 400 watt. Zo’n dimmer kost in de meeste bouwmarkten of webshops tussen de 15 en 40 euro, afhankelijk van het type en merk.
Let bij het kopen op het type dimtechniek. Er zijn twee gangbare typen voor thuis gebruik:
- Fase-aansnijding (trailing edge / achterkant): geschikt voor de meeste dimbare led lampen, geeft een stabiel en rustig dimgedrag.
- Fase-afsnijding (leading edge / voorkant): ouder systeem, ontworpen voor gloeilampen, veroorzaakt bij led lampen vaker flikker.
Kies bij voorkeur een trailing-edge dimmer, tenzij de fabrikant van jouw led lamp specifiek een ander type aanraadt. Check de compatibiliteitslijst die veel dimmerfabrikanten op hun website publiceren.
Heb je meerdere led lampen op één dimmer, tel dan de wattages bij elkaar op. Met vijf led lampen van elk 6 watt zit je op 30 watt totaal. Een led-dimmer met een minimum van 10 watt kan dat prima aan. Gebruik je maar één lamp, kies dan een dimmer met een minimum van 0 watt (ook wel “0-10V dimmer” of “universeel” genoemd).
Wanneer de dimmer al geschikt is maar de lamp nog flikkert
Soms heb je al een led-dimmer, maar flikkert de lamp toch. In dat geval is de led lamp zelf de boosdoener. Niet alle dimbare led lampen werken goed met alle led-dimmers. Fabrikanten van dimmers publiceren vaak een lijst met geteste lamp-typen. Staat jouw lamp er niet op, probeer dan een andere lamp van een ander merk.
Een andere oorzaak kan een losse bedrading of een slechte fitting zijn. Controleer of de lamp goed vastzit en of er geen losse draden achter de dimmer zitten. Als je twijfelt aan de bedrading, laat het nakijken door een elektricien.
Een flikkerende led lamp op een dimmer is dus bijna altijd te herleiden tot een verkeerde dimmer, een niet-dimbare lamp of een mismatch tussen de twee. Vervang eerst de lamp door een dimbare variant en daarna, als het probleem blijft, de dimmer door een moderne led-dimmer. In verreweg de meeste gevallen lost dat het flikkerprobleem volledig op.
