Lamp fitting types bepalen welke lamp je in een armatuur kunt gebruiken. De fitting is het contactpunt tussen de lamp en de lichtbron: het zorgt voor de elektrische verbinding én de mechanische bevestiging. Er zijn tientallen verschillende types, maar een handvol daarvan kom je in de praktijk het meest tegen. Dit overzicht legt uit welke fitting types er zijn, hoe je ze herkent en wanneer je welk type tegenkomt.
Hoe lamp fitting types werken en hoe je ze onderscheidt
Elke fitting heeft een code die bestaat uit een letter en een getal. De letter geeft het type aan, het getal staat voor de maat in millimeters. Een E27 is dus een schroeffitting (E van Edison) met een diameter van 27 millimeter. Een GU10 is een bajonetfitting met twee pinnen op 10 millimeter van elkaar. Als je die code kent, weet je precies welke lamp je nodig hebt.
Er zijn drie basisprincipes waarop fittingen werken:
- Schroeffitting (E): de lamp draai je vast in de fitting.
- Bajonetfitting (B): de lamp duw je erin en draait een kwartslag mee.
- Stiftfitting (G): de lamp heeft één of twee pinnen die je in de fitting duwt of klikt.
De meest voorkomende lamp fitting types op een rij
Hieronder staan de fittingen die je het vaakst tegenkomt, van woonkamerlampen tot badkamerverlichting en spots.
| Fitting | Type | Gebruik |
|---|---|---|
| E27 | Schroef | Standaard fitting voor hanglampen, vloerlampen en tafellampen |
| E14 | Schroef (klein) | Kleine lamp in wandlampen, kroonluchters en bureaulampen |
| E40 | Schroef (groot) | Grote armaturen in industrie of straatverlichting |
| GU10 | Stift (draai) | Inbouwspots in woonkamer, keuken en badkamer |
| GU5.3 / MR16 | Stift | Spots met laagspanning (12V), vaak in oudere inbouwarmaturen |
| G9 | Lus | Kleine lamp in wandlampen en plafondlampen, geen transformator nodig |
| G4 | Stift | Kleine halogeenlamp in meubels, vitrineverlichting en tafellampen |
| B22 | Bajonet | Veelgebruikt in het Verenigd Koninkrijk, soms ook in Nederland |
| G53 | Stift | Grotere reflectorlamp voor accentverlichting |
| 2G11 | Stift (4 pins) | Compacte tl-buis in plafondlampen en kantoorarmaturen |
E27 en E14: de schroeffittingen die je overal ziet
De E27 is verreweg de meest gebruikte fitting in Nederlandse huizen. Hij past in hanglamp, staande lamp, tafellamp en plafondlamp. Je draait de lamp gewoon naar rechts totdat hij vastzit. De E14 werkt op dezelfde manier, maar is kleiner. Je ziet hem vaak in sierlijke wandlampen, kleine tafellampjes of kroonluchters met meerdere armen.
Let op: E27 en E14 lijken op elkaar, maar zijn niet uitwisselbaar. Een E14-lamp past niet in een E27-fitting en andersom. Controleer dus altijd de code voordat je een lamp koopt.
GU10 en GU5.3: de spotfittingen
GU10 is de standaard fitting voor inbouwspots op 230V. Je herkent hem aan de twee dikke pinnen met verdikking aan het uiteinde. Je duwt de lamp in de fitting en draait hem een kwartslag. GU10-lampen zijn direct op het lichtnet aan te sluiten, zonder extra transformator.
GU5.3 (ook wel MR16 genoemd) lijkt er op het eerste gezicht op, maar werkt op 12V. Daarvoor heb je een transformator nodig die in of bij het armatuur zit. Oudere inbouwspots hebben vaak nog een GU5.3-fitting. Controleer altijd het voltage voordat je een GU10-lamp in een GU5.3-armatuur probeert te plaatsen: dat werkt niet en kan gevaarlijk zijn.
G9, G4 en andere kleine stiftfittingen
De G9-fitting heeft twee lussen in plaats van losse pennen. Je ziet hem in compacte wandlampen en kleine plafondlampen. Het grote voordeel van G9 is dat hij werkt op 230V, zonder transformator. G9-lampen zijn er inmiddels ook als LED-versie, wat energie bespaart.
De G4 is een stuk kleiner en werkt op 12V. Je vindt hem in decoratieve verlichting, vitrinekastjes en kleinere meubels. Door het lage voltage is een transformator verplicht. G4-lampen worden langzaam minder populair nu LED-alternatieven breder beschikbaar zijn.
Speciale fitting types voor specifieke situaties
Naast de gangbare types zijn er fitting types die je alleen in specifieke situaties tegenkomt:
- E40: de grote schroeffitting voor industriële verlichting, straatlantaarns en grote hal- of magazijnarmaturen.
- B22: de bajonetfitting die in het Verenigd Koninkrijk de standaard is. In Nederland kom je hem weinig tegen, maar sommige importlampen of oude armaturen hebben hem.
- 2G11: een vierpolige fitting voor compacte tl-buizen. Je ziet hem in oudere kantoorarmaturen of plafondlampen met een langwerpige buis.
- R7s: een lineaire fitting voor staafvormige halogeenlampen. Veelgebruikt in buitenlampen, bouwlampen en grote vloerstaanders.
- Fa4: een kleine fitting voor miniatuurlampjes in bijvoorbeeld kerstverlichting of signaallampjes.
Hoe kies je het juiste fitting type?
Kijk als eerste op het armatuur zelf. Op de binnenkant van de lamphouder staat vrijwel altijd de fittingcode aangegeven, soms samen met het maximale wattage. Is de code niet leesbaar, dan meet je de diameter van de opening (bij schroeffittingen) of de afstand tussen de pennen (bij stiftfittingen).
Houd ook rekening met het voltage. GU5.3, G4 en sommige G-fittingen werken op 12V en vragen om een transformator. GU10, G9 en E-fittingen werken direct op 230V. Gebruik je een verkeerde lamp in een 12V-armatuur, dan werkt de lamp niet of brandt hij door.
Wil je een armatuur omzetten van halogeen naar LED, dan is het fitting type leidend. Bij E27, E14, GU10 en G9 is de overstap naar LED eenvoudig: er zijn direct passende LED-lampen verkrijgbaar in dezelfde fitting. Bij GU5.3 en G4 is het slim om ook de transformator te controleren, want niet elke oude transformator werkt goed met LED-lampen.
Ken je de fittingcode van je armatuur, dan is de juiste lamp kiezen een kwestie van minuten. Twijfel je, neem dan de oude lamp m
