Er zijn veel soorten led lampen, en het verschil zit in de fitting, de vorm en het gebruiksdoel. De meest voorkomende typen zijn led lampen met E27- of E14-schroeffitting, led spots (GU10 en GU5.3), led TL-buizen, led kaarslampjes en led filamentlampen. Elk type heeft zijn eigen toepassing, voor- en nadelen. Hier lees je precies welk type voor welke situatie het meest geschikt is.
Led lampen met schroeffitting: E27 en E14
De E27 is de meest gebruikte fitting in Nederland. De “27” staat voor de diameter van de fitting in millimeter. Je vindt deze lamp in staande lampen, hanglampen en plafondlampen. Led lampen met E27-fitting zijn breed verkrijgbaar en bestaan in veel vormen: bol, peer, buigzaam en filament. Een standaard E27 led lamp verbruikt vaak 8 tot 10 watt en vervangt een gloeilamp van 60 watt.
De E14 is kleiner, met 14 millimeter diameter. Je ziet hem vaak in wandlampjes, kroonluchters en kleine tafellampen. Het lichtprofiel is vergelijkbaar met de E27, maar de lamp zelf is compacter. Let bij vervanging goed op de fitting: E14 en E27 zijn niet uitwisselbaar.
Led spots: GU10 en GU5.3 (MR16)
Led spots gebruik je voor gerichte verlichting, denk aan inbouwspots in het plafond of een spotlamp op een rail. De GU10 heeft een bajonetsluiting en werkt op 230 volt, net als gewone schroeflampen. Dat maakt hem makkelijk te vervangen zonder extra aanpassingen aan de bedrading.
De GU5.3, ook bekend als MR16, werkt op 12 volt en heeft vaak een transformator nodig. Dat is een extra overweging bij vervanging: een oude halogeen MR16-transformator is niet altijd geschikt voor led. Soms moet je de transformator vervangen of omzetten naar een led-driver. Controleer dit altijd voordat je wisselt, anders knippert de lamp of werkt hij niet.
Led TL-buizen
Led TL-buizen vervangen de traditionele tl-verlichting in kantoren, keukens, garages en werkplaatsen. Ze zijn beschikbaar in standaardlengtes van 60 cm (T8, 18W equivalent) en 120 cm (T8, 36W equivalent). Led TL-buizen verbruiken ongeveer de helft minder energie dan gewone TL-lampen en gaan langer mee.
Belangrijk: er zijn twee soorten led TL-buizen. De ene werkt op het bestaande voorschakelapparaat (de starter en ballast), de andere werkt alleen als je de armatuur aanpast naar directe netvoeding. Controleer de specificaties van de buis en de armatuur voordat je koopt. De verkeerde keuze kan zorgen voor snel slijtende lampen of gevaarlijke situaties.
Led kaarslampjes en kogellampjes
Led kaarslampjes hebben de vorm van een vlam en zijn populair in kroonluchters, wandlampjes en sfeerlampjes. Ze zijn verkrijgbaar met E14- en soms E27-fitting. Kogellampjes zijn kleine, ronde led lampen die je vaak in badkamerverlichting terugziet. Beide typen zijn compact en geven een warm, sfeervol licht (kleurtemperatuur rond 2700 Kelvin).
Led filamentlampen
Led filamentlampen lijken op de oude gloeilamp, maar dan met zichtbare gouden of heldere led-draden binnenin. Ze stralen licht uit in alle richtingen (360 graden), net als een gloeilamp. Dat maakt ze geschikt voor open armaturen en hanglampen waarbij je de lamp zelf ziet. Ze geven een warm licht en zijn decoratief, maar zijn soms iets minder efficiënt dan andere led typen. Geschikt voor gebruik in dimbare armaturen, mits de lamp als dimbaar is aangegeven.
Led buiten- en accentverlichting
Buiten gebruik je led lampen die bestand zijn tegen regen en temperatuurwisselingen, met een IP-rating van minimaal IP44 voor beschutte buitenplekken en IP65 voor volledig buitengebruik. Denk aan led prikspots voor in de tuin, led straatverlichting en led buitenwandlampen. Voor accentverlichting binnen gebruik je gerichte led spots of led strips, die je kunt monteren onder keukenkastjes of langs traptreden.
Kleurtemperatuur en lichtsterkte: waar je op let bij alle typen
Bij elk type led lamp kies je ook een kleurtemperatuur. Warm wit (2700 tot 3000 Kelvin) is geschikt voor woonruimtes en slaapkamers. Koel wit (4000 Kelvin) werkt goed in keukens, werkplaatsen en kantoren. Daglicht (5000 tot 6500 Kelvin) gebruik je voor werkplekken waar je scherp zicht nodig hebt. De lichtsterkte druk je uit in lumen, niet in watt. Een lamp van 800 lumen vervangt een gloeilamp van 60 watt, ongeacht het type led lamp.
Veelgestelde vragen over soorten led lampen
Kan ik elke led lamp dimmen? Nee. Alleen led lampen die als “dimbaar” zijn gelabeld werken met een dimmer. Gebruik je een niet-dimmbare led lamp met een dimmer, dan knippert de lamp of gaat hij eerder kapot. Controleer altijd de verpakking.
Welk type led lamp gaat het langst mee? De meeste led lampen hebben een opgegeven levensduur van 15.000 tot 25.000 uur. In de praktijk hangt dit af van hoe vaak je de lamp aan- en uitzet en of de warmteafvoer goed is. Led TL-buizen en led spots scoren over het algemeen hoog op levensduur.
Kan ik een led lamp zomaar in een bestaande armatuur doen? Meestal wel, zolang de fitting overeenkomt en de lamp niet te groot is voor de armatuur. Let op bij gesloten armaturen: led lampen hebben ventilatie nodig om goed af te koelen. In een afgesloten kap wordt een led lamp sneller oud.
Welk type led lamp je kiest, hangt af van je fitting, het gebruiksdoel en of je de lamp wilt dimmen of buiten wilt gebruiken. Begin altijd met de fitting die je nodig hebt, kijk dan naar lumen voor de juiste lichtsterkte, en controleer of de lamp dimbaar is als dat voor jou telt.
