Een bewegingsmelder aansluiten in combinatie met een bestaande schakelaar vraagt om een duidelijk aansluitschema. De bewegingsmelder komt in de fase (stroomdraad) te zitten, vóór de lamp, en de bestaande schakelaar kun je parallel schakelen of als bypass gebruiken. Hoe je dat precies doet, hangt af van je situatie: een losse bewegingsmelder of een combinatie met een enkelpolige of dubbelpolige schakelaar.
Wat je nodig hebt en hoe de bedrading werkt
Een standaard bewegingsmelder heeft drie aansluitingen: fase in (L in), fase uit (L uit) en nul (N). De fase in krijgt de ononderbroken stroomdraad (bruin of zwart), de fase uit gaat naar de lamp, en de nul gaat naar zowel de lamp als de bewegingsmelder zelf. Zorg dat je weet welke draden in jouw installatiedoos aanwezig zijn voordat je begint.
In een gewone schakelaarinstallatie heb je meestal een fasedraad, een nuldraad en een schakeldraad. De schakeldraad loopt van de schakelaar naar de lamp. Bij het toevoegen van een bewegingsmelder vervang je in feite de functie van de schakelaar door de melder, of combineer je beiden.
Aansluitschema bewegingsmelder schakelaar: de drie meest gebruikte situaties
Situatie 1: bewegingsmelder zonder bestaande schakelaar
Dit is de eenvoudigste opstelling. De fase gaat rechtstreeks naar L in van de bewegingsmelder. L uit gaat naar de lamp. De nul gaat naar de nulterminal van de melder en naar de lamp. Er is geen schakelaar in het circuit.
Situatie 2: bewegingsmelder parallel aan een bestaande schakelaar
Je schakelt de bewegingsmelder parallel aan de schakelaar. Dat betekent dat je de lamp aan kunt zetten via de schakelaar (handmatig) en dat de bewegingsmelder de lamp ook kan inschakelen. Nadeel: als de schakelaar aan staat, brandt de lamp altijd, ongeacht de melder. Dit werkt goed als handmatige override gewenst is.
Situatie 3: bewegingsmelder in serie met een schakelaar (bypass-schakelaar)
Hierbij gebruik je de schakelaar om de bewegingsmelder helemaal uit te kunnen zetten, of juist continu aan te houden. De schakelaar zit dan vóór of achter de bewegingsmelder in de fase. Dit is handig als je de melder tijdelijk wilt uitschakelen zonder hem fysiek te verwijderen.
Dubbelpolige schakelaar als enkelpolig gebruiken
Heb je een dubbelpolige schakelaar maar wil je die als enkelpolig aansluiten? Dan kun je één van de blauwe draden (die normaal als nuldraad in een dubbelpolig circuit dient) gebruiken als extra stroomdraad. Dit is een bekende techniek bij het verbouwen van bestaande installaties. Let wel: markeer die draad dan duidelijk met bruine tape of een bruine huls, zodat het voor iedereen duidelijk is dat het geen nuldraad meer is. Dit is verplicht volgens de NEN 1010-norm die in Nederland van toepassing is op elektrische installaties.
Stap voor stap aansluiten
- Schakel de groep uit via de meterkast en controleer met een spanningszoeker of er geen spanning op de draden staat.
- Identificeer de fasedraad (bruin of zwart), de nuldraad (blauw) en eventueel de aardedraad (geel-groen).
- Sluit de fasedraad aan op L in van de bewegingsmelder.
- Sluit L uit aan op de fasezijde van de lamp.
- Sluit de nuldraad aan op de nulterminal van de melder en op de nulaansluiting van de lamp.
- Wil je een schakelaar parallel: verbind de klemmen van de schakelaar met L in en L uit van de melder.
- Sluit de aardedraad aan als de bewegingsmelder een aardeaansluiting heeft.
- Zet de groep terug aan en stel de gevoeligheid en inschakeltijd in op de melder.
Veelgemaakte fouten
Een veelgemaakte fout is de nuldraad en de schakeldraad door elkaar halen. In oudere installaties zijn draden soms niet correct gekleurd of aangegeven. Meet altijd na met een multimeter of spanningszoeker. Een andere fout is de bewegingsmelder te installeren zonder nuldraad, terwijl de melder wel een nul nodig heeft voor zijn eigen voeding. Sommige mensen proberen een melder aan te sluiten op alleen een schakeldraad en fase, maar dat werkt niet als de nul ontbreekt in de installatiedoos.
Twijfel je over de aanwezige bedrading of de staat van je installatie? Laat het dan controleren door een erkend elektricien. Werken aan de elektrische installatie in een woning valt onder NEN 1010 en moet vakkundig worden uitgevoerd.
Met een duidelijk aansluitschema en de juiste kennis van je bestaande bedrading sluit je een bewegingsmelder in combinatie met een schakelaar veilig en correct aan. De parallelle aansluiting geeft je de meeste flexibiliteit; de serie-opstelling geeft je volledige controle over wanneer de melder actief is.
