Een schakelaar aansluiten doe je met een eenvoudig schema: de bruine (fase) draad gaat naar de L- of P-klem van de schakelaar, de zwarte draad loopt van de schakelaar naar de lamp, en de blauwe (nul) draad verbindt de lamp direct met de groep. Dit is het standaardschema voor een enkelvoudige schakelaar in Nederland.
Hieronder lees je precies welke draden waar naartoe gaan, welke varianten er bestaan en waar je op moet letten om het veilig te doen.
Het basisschema voor een schakelaar aansluiten
In een gewone Nederlandse installatie werk je met drie draden: bruin (fase/stroom), blauw (nul) en groengelb (aarde). Bij een schakelaargroep loopt de fase via de schakelaar naar de lamp; de nul gaat rechtstreeks naar de lamp.
- Bruine draad: sluit aan op de klem met de aanduiding L of P op de schakelaar. Dit is de inkomende fase.
- Zwarte draad (schakelaaruitgang): loopt van de schakelaar naar de fitting van de lamp. Dit is de geschakelde fase.
- Blauwe draad: gaat rechtstreeks van de groep (of de lamp) naar de nulklem, zonder via de schakelaar te lopen.
- Groengeele draad (aarde): verbindt de metalen behuizing van de lamp en de schakelaar met de aardverbinding van de groepenkast.
In de praktijk zie je in oudere installaties ook een zwarte draad als fase en een blauwe of grijze als nul. Controleer altijd met een spanningstester welke draad spanning voert voordat je iets aansluit.
Schakelaar aansluiten schema: stap voor stap
Volg dit stappenplan om een schakelaar veilig aan te sluiten:
- Zet de groep uit in de groepenkast. Controleer daarna met een spanningstester of de draden in de wanddoos echt spanningsloos zijn.
- Strip de draden circa 8 tot 10 mm aan het uiteinde. Gebruik een striptang om de isolatie niet te beschadigen.
- Sluit de bruine draad aan op de klem met L of P op de schakelaar. Dit is de inkomende fase vanuit de groepenkast.
- Sluit de zwarte draad aan op de tweede klem van de schakelaar. Deze draad loopt verder naar de lamp (de geschakelde fase).
- Zorg dat de blauwe draad naar de nulklem van de lamp gaat, niet door de schakelaar.
- Verbind de aarddraden (groengelb) van schakelaar, bedrading en lamp correct met de aardklem.
- Draai de schakelaar vast, zet de groep weer aan en test de werking.
Schakelaar met een wisselschakeling aansluiten
Wil je een lamp vanuit twee plekken bedienen, bijvoorbeeld boven en onder aan een trap? Dan gebruik je een wisselschakeling. Je hebt dan twee schakelaars en drie verbindingsdraden tussen die schakelaars nodig.
- Schakelaar 1 krijgt de inkomende fase op de gemeenschappelijke klem (aangeduid als C of COM).
- De twee wisseldraden (vaak zwart en grijs of zwart en bruin) verbinden de L1- en L2-klemmen van schakelaar 1 met de L1- en L2-klemmen van schakelaar 2.
- De gemeenschappelijke klem (C of COM) van schakelaar 2 gaat naar de lamp.
Zorg dat je een kabel gebruikt met minimaal drie aders (plus aarde) tussen de twee schakelaars. Een standaard tweekabel is hier niet geschikt voor.
Veelgemaakte fouten bij het aansluiten
De meest voorkomende fout is de nuldraad door de schakelaar laten lopen. De lamp gaat dan wel aan en uit, maar bij een defecte lamp staat de fitting nog steeds onder spanning, wat gevaarlijk is. Schakel altijd de fase.
Een andere valkuil is werken zonder de groep uit te zetten. Ook als je de draad niet aanraakt, kan een metalen schroef of tang contact maken met een onder spanning staande klem. Werk nooit aan een elektra-installatie zonder de spanning te controleren met een spanningstester of fasemeter.
Let ook op beschadigde isolatie. Als je de draad te ver of te ruw stript, liggen koperdraden bloot die contact kunnen maken met de behuizing of een andere geleider. Dit kan een kortsluiting of brand veroorzaken.
Wanneer schakel je een elektricien in?
In Nederland mag je als particulier kleine werkzaamheden in je eigen installatie uitvoeren, zoals het vervangen van een schakelaar op hetzelfde aansluitpunt. Werk je echter in de meterkast, leg je nieuwe groepen aan of verander je de bestaande bedrading achter het wandoppervlak? Dan is een gecertificeerd elektricien wettelijk verplicht. Twijfel je over de staat van de bedrading of is de installatie ouder dan pakweg 30 jaar? Laat het dan altijd nakijken.
Het aansluiten van een schakelaar is technisch gezien eenvoudig als je het schema goed voor ogen hebt: fase in, geschakelde fase naar de lamp, nul en aarde direct door. Met de groep uit, een spanningstester bij de hand en de juiste kabel kom je een heel eind.
