Een schakelaar vervangen is een klus die je zelf kunt doen, mits je de stroom goed uitzet en de bedrading simpel is. In de meeste gevallen ben je er binnen twintig minuten klaar mee. Hieronder lees je precies hoe je te werk gaat, waar je op moet letten en wanneer je beter een elektricien inschakelt.
Wat je nodig hebt
Voordat je begint, zorg je dat je het volgende bij de hand hebt:
- Een nieuwe schakelaar (let op het type: enkelvoudig, dubbel of wisselschakelaar)
- Een schroevendraaier met platte kop en één met kruiskop
- Een spanningzoeker of multimeter
- Eventueel een tang voor het strippen van draden
Koop een schakelaar van hetzelfde type als de oude. Kijk ook naar het inbouwframe: past de nieuwe schakelaar in het bestaande wanddoos, dan hoef je niet te frezen of de muur open te breken.
Schakelaar vervangen: het stappenplan
Stap 1: Zet de stroom uit. Ga naar de meterkast en schakel de groep uit waarop de schakelaar is aangesloten. Weet je niet welke groep het is, schakel dan de hoofdschakelaar uit. Controleer daarna met een spanningzoeker of de stroom echt weg is. Doe dit altijd, ook als de lamp al uit is.
Stap 2: Verwijder de afdekplaat. De meeste afdekplaten klikken los of zitten vast met een klein schroefje aan de onderkant. Verwijder de plaat voorzichtig zodat je bij het inbouwdoos komt.
Stap 3: Schroef de schakelaar los. Twee schroeven houden de schakelaar vast in het inbouwdoos. Draai deze los en trek de schakelaar voorzichtig naar voren. Laat de draden aangesloten totdat je goed kunt zien hoe alles zit.
Stap 4: Foto maken van de bedrading. Maak een foto van de aangesloten draden voordat je iets losmaakt. Zo weet je precies welke draad op welke klem hoort. Bij een simpele schakelaar zitten er meestal twee draden: een fase (bruin of zwart) en een nuldraad of geschakelde fase. Bij een wisselschakelaar zijn er drie draden.
Stap 5: Draden losmaken en opnieuw aansluiten. Maak de draden los van de oude schakelaar en sluit ze op dezelfde manier aan op de nieuwe schakelaar. Klem ze goed vast zodat er geen losse verbinding ontstaat. Een slechte verbinding is een brandgevaar.
Stap 6: Schakelaar terugplaatsen. Duw de schakelaar terug in het inbouwdoos en schroef hem vast. Klik de afdekplaat er weer op.
Stap 7: Stroom inschakelen en testen. Zet de groep weer aan en test of de schakelaar werkt. Doet hij het niet, controleer dan of de draden goed vast zitten en op de juiste klemmen zitten.
Soorten schakelaars: wat zijn de verschillen?
Een gewone enkelvoudige schakelaar bedient één lamp of groep van één plek. Een wisselschakelaar werkt samen met een tweede schakelaar, zodat je een lamp vanuit twee punten kunt bedienen, zoals aan het begin en einde van een trap. Bij een wisselschakelaar heb je drie aansluitklemmen in plaats van twee, wat de bedrading iets ingewikkelder maakt.
Er zijn ook dimmers, tijdschakelaars en bewegingssensoren die je op dezelfde plek monteert als een gewone schakelaar. Let bij deze typen op het maximale wattage dat ze aankunnen en of ze compatibel zijn met je lampen, zeker bij ledverlichting. Niet elke dimmer werkt goed met elk type ledlamp.
Wanneer schakel je een elektricien in?
Een eenvoudige schakelaar vervangen valt in Nederland onder werkzaamheden die een doe-het-zelver mag uitvoeren, zolang je de stroom goed uitzet en de klus binnen het bestaande systeem blijft. Maar er zijn situaties waarin je beter een vakman belt:
- Je ziet meer dan drie draden en begrijpt niet welke waar naartoe gaat.
- De draden zijn oud, broos of hebben geen duidelijke kleurcodering.
- Er zitten brandsporen of smeltplekken in of rond het inbouwdoos.
- De bedrading is ouder dan veertig jaar en nog van het type met aarding via de mantel.
- Je wilt een schakelaar plaatsen op een plek waar nog geen bedrading zit.
In die gevallen is de kans op een fout te groot en de veiligheid te belangrijk om zelf te experimenteren.
Een schakelaar vervangen is in de basis een eenvoudige klus: stroom uit, foto maken, draden wisselen, stroom aan. Zolang je dat stappenplan volgt en de stroom echt van de groep afgehaald is, is het risico klein. Twijfel je toch, of ziet de bedrading er rommelig uit? Dan is een elektricien de veiligste keuze.
