Dimmen van led lampen werkt anders dan bij oudere gloeilampen, en dat zorgt regelmatig voor problemen zoals flikkering, zoemen of een lamp die gewoon niet reageert op de dimmer. Het goede nieuws: met de juiste combinatie van dimbare lamp en geschikte dimmer werkt het prima. Hieronder lees je precies waar je op moet letten.
Niet elke led lamp is dimbaar
Het belangrijkste om te weten: je kunt een led lamp alleen dimmen als die lamp ook echt dimbaar is. Dat staat altijd op de verpakking of in de productspecificaties, meestal met het woord “dimbaar” of het symbool van een schuifregelaar. Koop je een gewone, niet-dimbare led lamp en sluit je die aan op een dimmer, dan kan de lamp flikkeren, een zoem-geluid maken of zelfs stuk gaan.
Dimbare led lampen zijn doorgaans iets duurder dan niet-dimbare varianten, maar het verschil is klein. Let bij de aankoop ook op het dimbereik. Sommige led lampen dimmen pas soepel vanaf 20 procent van het vermogen, terwijl andere al op 5 procent goed werken. Check dit in de specificaties als je een sfeervolle, lage lichtsterkte wilt bereiken.
De dimmer: hier gaat het het vaakst mis
Een dimbare led lamp op een oude dimmer voor gloeilampen: dat is de meest voorkomende oorzaak van problemen. Traditionele dimmers zijn ontworpen voor het hogere wattage van gloeilampen (vaak 40 tot 300 watt). Led lampen gebruiken veel minder stroom, en daardoor werkt zo’n oude dimmer niet goed meer. Hij “ziet” de lamp amper.
Wat je nodig hebt, is een led-dimmer, ook wel trailing edge-dimmer of achterflankregelaar genoemd. Die is specifiek ontworpen voor het lage wattage van led verlichting. Kijk bij de aankoop van een led-dimmer ook naar het minimumvermogen: sommige dimmers werken pas goed als er minimaal 10 of 15 watt op aangesloten is. Heb je maar één klein led spotje van 5 watt, dan kan dat alsnog problemen geven.
Een handige vuistregel: koop dimmer en lamp van hetzelfde merk of controleer of de fabrikant een compatibiliteitenlijst publiceert. Merken als Philips Hue, IKEA en diverse schakelaar- en dimmerfabrikanten bieden zulke lijsten aan op hun website.
Flikkeren, zoemen en niet volledig uitschakelen
Dit zijn de drie klachten die mensen het meest hebben bij het dimmen van led lampen:
- Flikkeren: bijna altijd een teken dat de dimmer en lamp niet goed samenwerken. Controleer of de lamp dimbaar is en of de dimmer geschikt is voor led.
- Zoemen: kan van de dimmer komen of van de lamp zelf. Een led-dimmer van betere kwaliteit lost dit vaak op. Soms helpt het om een andere combinatie van lamp en dimmer te proberen.
- Lamp blijft zwak branden of gaat niet volledig uit: dit gebeurt wanneer de dimmer op de laagste stand nog een kleine reststroom doorlaat. De oplossing is een nulleider (nul-draad) aansluiten op de dimmer, of overstappen op een dimmer met een goede minimumdrempel.
Hoeveel led lampen mag je aan één dimmer hangen?
Een led-dimmer heeft een maximaal en minimaal belastingsbereik. Een dimmer die geschikt is voor 7 tot 150 watt, werkt bijvoorbeeld niet goed als je er maar één lampje van 5 watt op aansluit (te weinig), maar ook niet als je er 200 watt op hangt (te veel). Tel het totale wattage van alle led lampen op die je op de dimmer aansluit, en controleer of dat binnen het opgegeven bereik valt.
In de praktijk geldt: hoe meer lampen je aansluit, hoe makkelijker je binnen het werkbereik valt. Één enkel led spotje dimmen is technisch gezien de moeilijkste situatie.
Slimme dimmers en smart led lampen
Wil je dimmen zonder een vaste dimmer in de muur, dan zijn slimme led lampen een goed alternatief. Lampen als Philips Hue of IKEA TRÅDFRI zijn via een app of spraakbediening te dimmen, zonder dat je de schakelaar hoeft te vervangen. Ze werken op een gewone aan-uitschakelaar en regelen de lichtsterkte volledig zelf.
Let op: gebruik je slimme led lampen in combinatie met een dimmer in de muur, dan kan dat problemen geven. Slimme lampen zijn zelf de “controller”; een extra dimmer verstoort dat. Gebruik slimme lampen dus alleen met een gewone schakelaar, tenzij de fabrikant een uitzondering maakt.
De combinatie van de juiste dimbare lamp en een geschikte led-dimmer is alles wat je nodig hebt om led lampen goed te dimmen. Controleer altijd het dimbereik van de lamp, het wattagegebied van de dimmer, en of de twee met elkaar compatibel zijn. Dat voorkomt verreweg de meeste problemen, en dan werkt dimmen met led net zo soepel als je gewend was met gloeilampen.
