Een enkelpolige schakelaar is een schakelaar met twee aansluitklemmen en één schakelknop, die de fasedraad onderbreekt of verbindt. Kortom: je schakelt met één beweging één draad door. Dat is precies wat er in de meeste gewone lichtschakelaars thuis gebeurt.
Dit type schakelaar is het meest eenvoudige en meest gebruikte schakeltype in de woninginstallatie. De werking is direct: druk je op de knop, dan verbindt de schakelaar de fase met de lamp of het apparaat. Druk je nog een keer, dan wordt die verbinding verbroken en gaat het licht uit.
Hoe werkt een enkelpolige schakelaar precies?
In een elektrische installatie loopt de stroom via de fasedraad (de “stroomvoerende” draad) naar de schakelaar. De enkelpolige schakelaar zit in die fasedraad. Als de schakelaar gesloten is, loopt de stroom door naar het aangesloten verbruiker, bijvoorbeeld een lamp. Als de schakelaar open is, wordt die stroom onderbroken en werkt het apparaat niet.
De nuldraad loopt bij deze schakeling rechtstreeks naar de lamp, buiten de schakelaar om. Dat betekent dat de schakelaar alleen de fase doorschakelt, en dus maar twee klemmen nodig heeft: één voor de inkomende fase en één voor de uitkomende schakeldraad naar de lamp.
Wat is een enkelpolige schakelaar in de praktijk?
In de praktijk zie je dit type schakelaar overal: de standaard lichtschakelaar in een woonkamer, slaapkamer of hal is vrijwel altijd een enkelpolige schakelaar. Je herkent hem aan het feit dat hij één lamp of groep lampen aan- en uitzet vanuit één punt. Er is geen tweede schakelaar in de schakeling opgenomen.
Wil je een lamp vanuit twee plekken bedienen, bijvoorbeeld aan het begin en einde van een trap, dan heb je een wisselschakelaar nodig. Dat is een ander type, met drie aansluitklemmen. Een enkelpolige schakelaar is daarvoor niet geschikt.
Aansluitklemmen: wat zit er op?
Zoals de naam al aangeeft, heeft een enkelpolige schakelaar twee klemmen. Op de ene klem sluit je de inkomende fasedraad aan, op de andere klem de schakeldraad die naar de lamp loopt. Er is geen aansluiting voor de nuldraad op de schakelaar zelf. Dat maakt de aansluiting overzichtelijk en de installatie relatief eenvoudig.
In Nederland wordt de fasedraad doorgaans uitgevoerd in een bruine kleur, en de schakeldraad in een andere kleur (vaak zwart of grijs, afhankelijk van het gebruikte kabel). Let bij het aansluiten altijd op de juiste kleurcodering en schakel de groep altijd spanningsloos voordat je aan een schakelaar werkt.
Wanneer kies je voor dit type schakelaar?
Een enkelpolige schakelaar is de juiste keuze als je een lamp of een groep lampen vanuit één punt wilt bedienen. Het is de eenvoudigste en goedkoopste oplossing voor een standaard schakeltoepassing. Je vindt dit type onder allerlei designuitvoeringen, van eenvoudige witte kunststof schakelblokken tot stijlvollere varianten in mat zwart, chroom of hout.
Is het de bedoeling dat je het licht vanaf twee plekken kunt bedienen? Dan is een wisselschakelaar wat je nodig hebt. Voor drie of meer bedieningspunten gebruik je een combinatie van wisselschakelaars en kruisschakelaars. De enkelpolige schakelaar volstaat dan niet meer.
Kortom, een enkelpolige schakelaar is de basis van elke elektrische installatie in huis. Simpel, doeltreffend en geschikt voor elke situatie waarbij je één schakelaar op één plek gebruikt om een lamp of apparaat te bedienen.
